Anavi quèrre l'Amorós a l'aeropòrt. Son avion èra tardièr. Aviái doas oras d'espèra, alara virèri.
Es complicat a l'entorn d'un aeropòrt : de grasilhas d'en pertot, de rotas, noses de rotas puslèu, i a pas gaire de plaça per se parcar, per la libertat ni la fantasiá. E aquí que te vesi al darrièr moment un panèu pichonet "pòrt de Peròls". Tè, i a un pòrt a Peròls?
Peròls per ieu, aquò's lo pargue de las exposicions e un grand centre comercial Alcamp o Caireforc, pas grand causa de polit polit a Peròls. Alara, ten, que i aguèsse un pòrt o sabiái pas.
T'arribèri dins un barri conhat entre la rota 2x2 vias, l'aeropòrt, l'infèrn... e l'estanh, son blau, sa calama, son infinitud.
Quand arribas en avion a Montpelhièr, veses pas que d'aiga : la mar, los paluns, los estanhs, aqueles estanhs lengadocians que l'Ives Roqueta ne faguèt un libre Vic, le Méjan, l'Or, les étangs de Montpellier. (Es mon país ! ). Los mai socitoses i veson tanben tot l'aucelum de la palunalha aquí dedins, becaruts, bernats, gabians, gavinas, gambets e autres ritons, e t'an pas qu'una paur : qu'un se venga fotre dins lo reactor de l'avion. Es benlèu pas lo reactor, qué te sabi ieu.
I caminèri un brieu per avançar dins mos 10000 passes per jorn.
Puèi ne li parlèri a l'Amorós, e i lo menèri a aquel portet victima d'una urbanizacion sauvatja.
E en broa d 'estanh , i aviá un pescaire, e coma l'Amorós es ben mai sociable que non pas ieu, se parlèron, ieu sorrisiái e capejavi. Lo tipe qu'aviá un bon accent occitan, nos parlèt de l'estanh, de la pesca, las anguielas aquò's los italians que las crompan totas, urosament que i a los italians, e del ròdol.
Sa familha es de Boirargues "ò pecaires", Boirargues èra un vilatge, un còp èra, quand èri pichòta, ara son d'immòbles de banlèga montpelhierenca, una cachavièlha de l'immobilièr capitalista totjorn mai. Nos parla de sa tatà qu'a un ostal amb un òrt, que a l'entorn i a pas que de bastiments nauts ara, que patís la pression immobilièra la paura tatà. Vendre una fortuna mas per anar ont? E mai amb una pichòta fortuna pòs pas pus crompar pel país. Se demanda ont lotjaràn sos enfants.
E l'avètz vist lo chaple que nos preparan alai ?
Quin de chaple? N'i a tantes pel país !
A òc, aquò's vertat que ne fan.
E nos parla que van metre l'equivalent de la populacion de Lunèu dins un barri que son a bastir ex nihilo a Latas. L'avètz vist lo buòu aquela esculptura que t'an fotuda a Peròls ? Son los promotors immobilièrs que l'an pagada. De qué se pensan ?
Nos explica totes los rècs a l'entorn de l'estanh que i jogava pichonet e que ara existisson pas pus. Nos parla de totas las bèstias que i trapava e que vei pas pus.
Pivelada per son occitan a pena amagat dins son francés, ipnotizada per lo blau de l'estanh davant, breçada per lo vonvon de las automobilas sus aquesta sembla-autorota darrièr, espaurugada per la realitat del país que matrassan, fau creire qu'aquò's la freg que me fa plorar.
Coma soi la companha ideala, faguèri present a l'Amorós per Nadal d'un pass per doas personas per un festenal de jazz al còr de Bretanha e de l'estiu, que i jòga un de sos grops favorits del moment.
Tuba Skinny i jògan los dos primièrs jorns, mas coma soi generosa, preni lo pass pels quatre jorns.
Anam al primièr concèrt del festenal que son una femna e son marit que jògan a dos sus un solet piano. Es meravilhós de tecnica, de virtuositat e de trabalh. Mas son biais de se crosar las mans, de se passar per dessús, me geina un pauc, ai l'impression d'espiar un parelh que fa sas causas.
Lo concèrt s'acaba e me'n vau cap a la beguda e cap als comuns, o l'invèrs.
E aquí te vesi una femna que buta una cadièra de ròdas que dessús i a un vièlh de l'atge de Totankamon que l'aviái reperat dins lo public a primièra fila pendent lo concert (nosautres eriam a la segonda, que la primièra la resèrvan al mond en situacion d'andicap e an ben rason).
Arriban a la cima de l'escalièr pas gaire segur, que la rampa es una còrda moligassa e la femna es entrepachada e lo papet ditz "Pòdi davalar a pè". Arribi darrièr, fòrta de mon experiéncia de vièlhs de tota mena, e li disi "vos ajudi? Me donatz lo braç?" E aquí davalam balin-balan el e ieu aquel escalièr bomba-cuol. E li fau "Aital se tombam, tombarem ensem" e risèm. Me demanda s'ai pogut escotar lo duo de pianistas, vau per respondre que sa filha arriba, una galeta a la man per lo gostar del papet (sèm en Bretanha! ), inquieta o rassegurada de veire que son paire davala pas solet. E li fau "on descend tranquillement". "oh vous êtes du Sud, vous." E li conta a son paire qu'a vist de mond de Brussèlas. E lo papet me fa "Ah vous êtes de Bruxelles?" "Mais non, elle est du Sud on a dit" "oui, voilà, du Sud de Brussèlas". A a a. Sèm arribats, daissi lo papet a sas dròllas, desiri a tota la familha de bons concèrts, un bon festenal, un bon gostaron, mercés, adissiatz.
Vesi qu'a la beguda, per lo manjar , i a solament de causas amb de lactòsi, e ara qu'i soi intoleranta, e qu'ai pas pres ma potinga anti-caganha pòst lactòsi., me demòra pas que de tornar a ma cadièra per escotar lo concèrt tant esperat.
Lo concèrt comença e a un moment fan montar sus l'empont lo papet, que va jogar amb eles.
Mas abans, lo papet a un parelh de causas de contar :
- a 93 ans. - lo mond aplaudisson
- es un dels darrièrs subrevivents de l'Olocauste. Sa maire l'escampèt del trin que la menava, ela e sos dos enfants, a Auschwitz. Aviá un desenat d'annadas. Sa maire e sa sòrre moriguèron assassinadas pels nazis.
Ieu demòri palficada, de l'emocion de l'istòria òrra, e que veni d'ajudar e de mancar de far tombar un òme de l'istòria tant importanta qu'a subreviscut als nazis.
Mas de qué fa sus l'empont ?
Contunha :
- sa sòrre èra una granda pianista, e en sovenir e en omenatge a sa sòrre , se botèt al piano e faguèt pianista de jazz e que se botèt aquí dedins per subreviure a aquelas pèrdas
- en 2020 amb lo confinament descubriguèt Tuba Skinny, tornèt ausir lo jazz de sa joinessa, faguèron de visioconferéncias lo papet e lo grop per jogar amassa, e una amistat nasquèt.
E ara que lo grop american es en Euròpa, l'an convidat lo papet a jogar amb eles sus un parelh de tròces.
Lo papet es al piano, la baile del grop agacha que lo papet es lèst e pòt ausir o veire las consignas e començan.
Aquò swinga coma cal.
La musica empòrta tot e totes, doblidam que lo tipe que jòga lo piano ten tot juste sus sas patas, qu'es lo primièr còp que jòga amb lo grop e que ven de nos contar una de las istòrias mai tragicas de nòstra epòca. Aquò fonciona.
Jògan un parelh de tròces.
Standing ovation. Lo papet saluda tant e mai, es una rockstar.
Fuck los nazis, visca lo jazz.
Lo papet, aquò es Simon Gronowski https://fr.wikipedia.org/wiki/Simon_Gronowski, enfant amagat salvat del nazisme, n'avètz benlèu ausit parlar, conta ara son istòria tan coma pòt. Es important, es totjorn estat important mas ara encara mai, que lo negacionisme naseja e l'extrèma drecha es encara ben installada. Soi esmoguda de l'aver crosat, d'aver escotat son istòria de sa boca e de l'aver vist se congostar de jogar amb son grop preferit, de lo veire complir un sòmi a mai de 90 ans, e d'aver una pensada per sa maire, qu'escampèt son dròlle del tren per li permetre de viure, e quina vida qu'aurà aguda l'òme.
Tot aquò es disponible sus youtube, perque ara, quand sès a viure de causas clafidas d'emocions, i a totjorn quauqu'un per lo filmar e lo metre en linha :
Kirk Doglaç fa mai de vint ans que lo te vesi dançar dins los balètis de la Talvera.
Es un crane dançaire, un borreaire de primièra borra, es polit coma un actor american, e mos fantasmas dison qu'es païsan. Totas las dançairas sòmian de dançar amb el.
Ven totjorn als balètis amb son collèga Mortadelo, que coma son escais o ditz, es grand, magre, amb un nas coma una branca que sas clucas s'i pausan, el a la dança de papet : de passes pichonets, virar pas gaire e dapasset, e causir de dançairas pas tròp esportivas e que li diràn pas de non.
La legenda ditz que trepan totes los balètis del país, que demòran fins a la fin e que l'endeman de matin, a 6h, son a las vacas.
Son un miti.
Mai que mai Kirk Doglaç. Es polit. A los uèlhs d'un blau que t'i nègas dedins. Es musclat, las mans de trabalhaire, siula entre doas danças e dança. Càmbia de partenària sovent. Agacha pas jamai las femnas, las fa virar, las fa dançar sens se fretar a elas, la distància que cal. Susa coma un ase e càmbia regularament de camisa. Un tipe coma cal.
Fa vint ans que l'agachi dançar.
Fa vint ans que totas dançan amb el e que el se ten luènh. Las qu'an agut l'astre de dançar amb el te dison qu'es un tipe plan respectuós, qu'ensaja pas res, qu'es pas brica dins la seduccion, e totas son ben contentas d'aquò.
Aquò l'interessa pas d'aver una femna, se vòl pas emmerdar amb una femna. Çò que vòl es de trepar los balètis, de coveiturar amb Mortadelo, ièr a Còrdas, uèi a Albi, deman a Colombièras. Perqué s'emmerdar amb una femna?
Intocable.
Vint ans que te l'agachi l'intocable.
E l'autre ser - fasiá moment que i èri pas anada a un balèti ! - qu'èri a l'agachar dançar, vielhís lo tipe mas es totjorn tan polit, dança totjorn tan plan, se regala de dançar coma ieu me regali de l'agachar, Bolhaca me diguèt qu'aviá una amorosa.
De qué ?
Una femna a gafat Kirk Doglaç?!?
E la te vesi qu'es a dançar amb el.
Aquela d'aquí te l'a tocat l'intocable, o sabiá pas, ela, qu'èra intocable.
