Sovenir estival, sovenir musical : Es tibada

N'aviái ja vist un bocin  a la sortida de residéncia e a Rodés lo vegèri en entièr l'espectacle e m'arregalèri de la debuta a la fin. 

Chronos es un cine-concert. Lo grop Asuèlh jòga de musica sus d'imatges seleccionats, montats, trabalhats, que lo Cans filmèt dins las annadas 50 a l'entorn de Besièrs ( e los films los podètz consultar al cirdòc )
Los imatges son interessants, muts, nos mòstran un biais de viure qu'es pas mai,  de caras risentas, de còsses qu'an patit, de gèstes de la vida vidanta, tot lo vilatge es dins la bóstia, los pichonets, los vielhasses, los trabalhaires, los païsans, los obrièrs, totes. Los an seleccionats los imatges per ne far un ensem coerent, los an trabalhats, que lo Cans èra un fotograf e far de films èra pas son mestièr, e al prètz de la pelicula a l'epòca, comprenèm que cada persona, la filma pas que 3 segondas.
Asuèlh es un grop de musicaires de tria e l'orquèstra sap acompanhar la musica. 
Agacham l'ecran, escotam la musica e doblidam sul pic que son doas causas distintas. 
Es un espectacle fin e sensible. 
De mancar pas. 




Chronos from dètz on Vimeo.

Sovenir estival : Pirenèus

Oè, ai una amiga que carga las caucetas dins las sandalas quand anam en escorreguda de matin. 
L'aimi malgrat aquò. 
Es dire se l'aimi.

Mas digatz-li qu'aquò se fa pas. 

Mas lo marrit gost catalan, benlèu que podèm pas luchar ;)

Lectura estivala (2) : Chamin de Copagòrja de Joan Ganhaire

Lo darrièr Ganhaire es la lectura estivala que i pòs pas copar ! (a a a!)
Qué vos dire a despart qu'es totjorn un chale de lo legir, que quand acabas lo libre siás decebuda perque sabes que te cal esperar un an de mai per ne legir un autre. 
Poiriái èsser puta e lo vos espoilar, mas soi pas puta. 
I traparetz los personatges costumièrs, l'escritura costumièra, lo chale costumièr. 
Aquò se dubrís sus un tipe que sortís de preson e que tòrna dins son país, a son ostal, e comprenèm que lo tipe a fach d'annadas de preson per un crimi qu'aviá pas comés pecaire... Al cap de doas paginas, t'acròcas al libre e lo daissas pas fins a la fin. Coma de costuma ;)
Urosament que los legissi pendent l'estiu los libres de Ganhaire, sequenon me caldriá marcar dins l'agenda mièja-jornada per los legir de tira :)

Sovenir estival : Malhòrca

Mercés al Pèire de la Sauma e a la Marieta :) :) 

Lectura estivala (1) : Esperit de Sau de Matthieu Poitavin

Me cal dire la vertat, lo libre lo crompèri e lo legiguèri perque l'autor es un amic. E quand as un amic que fa quicòm e ben ensajas d'i participar.
Politessa, educacion, empatia, tot aquò.

Me calguèt plan dos meses abans de lo començar. Sas quand te sentisses obligada de far quicòm... 

E me calguèt una tantossada per l'acabar! 

E lo pleguèri lo libre en me dire que veniái d'acabar ma melhora lectura dempuèi de temps.

L'escritura es bona, justa, sarrada, ni tròp, ni pas pro, juste çò que cal.
Benlèu un dels libres melhors de la literatura occitana d'aquesta passa.

Esperit de Sau es un recuèlh de tres nòvas. Ben diferentas. Una intima, una sociala, una fantastica. Ne vos disi pas mai que vos vòli pas gastar lo plaser de la descubèrta. 

L'objècte es polit. 
Segur, es pas publicat en cò dels pinguins de l'IEO. Es publicat en cò de L'Aucèu Libre, un ostal d'edicion que fa de libres polits. 
Las illustracions son del poèta-plastician Jaumes Privat e lo libre se fa lo rescontre de dos univèrs, lo de l'escrivan e lo de l'artista, e aquò gasta pas res. 

Crompatz-lo abans que siá agotat, tenèm aquí una pluma que la caldrà seguir! 

Sovenir estival : ajustas!

Ongan, per lo primièr còp de ma vida, montèri sus la tintèina. 

Aquò èra lo 4 de Julhet a Grussan dins l'encastre de Total Festum. 

Oè, ieu ai una vida plena d'aventuras, mas d'aventuras subvencionadas per la Region!

Montar sus la tintèina, èra una enveja de totjorn, que dempuèi pichonèla, las vau veire las ajustas. Mas per i montar sus la tintèina, te cal aver començat pichonet, te cal far partida d'una societat d'ajustaires e mai que mai, te cal èsser un òme. 

Pasmens de quora en quora, i a de demostracions, d'exibicions, e quand i a pas de campionats o un tornèg, lo public i pòt montar sus la barca per faire l'ajustaire. Sabiái que per lo grand Total Festum que i mòstran los espòrts tradicionals lengadocians a la toristalha e als autoctòns sens memòria, pòs ensajar : tambornet, quilhas, ajustas... i a pas que la corsa camarguenca que te contentaràs d'agachar, que , emai siaguèsse pichonet lo buòu de Camarga, las banas, las a ponchudas e plan vivas ;)

Me vaquí cap a Grussan, amb ma raubeta e mon èr colhon per montar sus la tintèina. 

"O vas faire?" 

"Solide!!!"

Soi dintrada dins un periòde de ma vida que me disi que ne cal profechar de la vida, qu'avèm pas res a perdre e disi de òc a totas las experiéncias que passan amb la frasa que me faguèt l'estiu "dins cinc ans, serem totes mòrts d'un càncer". Vesi tant de mond a mon entorn que crèban abans l'ora, accident, malautiá... que me disi que val pas la pena de se gastar la vida a s'emmerdar. 

E me vaquí subremotivada per ajustar. 

Primièr, t'i cal anar amb d'amics que sus la barca, i vas sens pas res, pas d'afars, pas de lunetas, pas de telefonet, que se cabussas... doncas te cal aver ton amiga que te ten la saca, un pauc coma quand vas als comuns a la fèsta del vilatge.

Segond, te lèvas las sabatas.

Aprèp, te cal montar dins la barca pichona que te mena a la barca bèla (la fòto). Primièra dificultat. Primièra revelacion: siás de la tèrra. As pas la costuma de fotre lo pè sus quicòm que bolega. Sautas del cai en barrant los uèlhs, en pregant de tombar sus la barca e de pas ne petar lo fons. 

E aprèp, rau, cap a la barca bèla.

Segonda dificultat : passar de la barca pichona a la barca bèla. Ton cuol es victima de la gravitat, e mai sus l'aiga. 

Tresena dificultat: montar sus la tintèina. Aquí dos problèmas: l'equilibri, puta qu'aquò bolega, e l'espaci entre los escalons per arribar a la tintèina. Putan mas i a un mètre entre cada escalon!!! Aviái pas qu'una paur de tombar abans d'arribar a la tintèina o de demorar cunhada entre dos escalons.

Quatrena dificultat: demorar sus la tintèina. Lo mond se pensan qu'a las ajustas çò complicat es de servar l'equilibri quand l'autre te ven butar, mas nani, çò dificil es de servar l'equilibri tot solet. D'aqueles moments que te dises qu'as lo biais per te fotre dins de situacions confortablas...

E de tot aqueste temps, lo speaker a speakat e a dich molon de causas que tu as pas ausidas perque pòs pas escotar e gerir ton equilibri.

Un còp sus la tintèina, un ajustaire polit e brave t'explica. E tu comprenes pas. 

Ton pè esquèr te lo cal metre davant a drecha. E ton pè drech te lo cal metre darrièr, tot darrièr, contra la fusta en còsta que i a al fons de la tintèina. Putan mas es tròp luènh aquò! Quand siás cambacorta, i pòs pas faire lo grand ecart sus la tintèina. Lo pavés sus lo genolh. Enfin, ont pòdes lo pavés.

E lo tipe de te donar la lança. La clavas dins la fusta d'un escalon e aquí l'equilibri lo gardas ahahahaha! 

E aquí, los tipes començan de remar. Ò fant, cridas qu'aquò bolega, que vas tombar abans de rescontar l'autra barca. L'ajustaire-ajudaire te ditz d'aver pas paur "Ai pas paur, mas ai pas d'equiliiiiibriiiii".

Sabes pas tròp cossí fas, mas capitas de te manténer mai o mens quilhada, mai o mens clavada, la barca avança, i siás. 

La barca blava arriba. Amb ta collèga dessús.

I a doas causas importantas: pas tombar abans lo chòc, question d'onor e encara mai important: plan clavar la lança dins lo pavés, per pas nafrar la collèga. La tòca es de se regalar, pas d'acabar dins lo tibanèl de la Proteccion Civila.

E aquí la barca blava qu'arriba. 

Se ten plan la Superbelle

Arriba.

Es ben clavada la puta, la poirai pas far tombar.

Es aquí.
Es aquí. 
Es aquí. 
Aquò vai tustar. 

Clavar las ponchas dins lo pavés. 
Ai! 

Téner.

Es tombada. 

Soi quilhada sus la tintèina.

Ai capitat!!! 

Suspresa mas contenta. 

Lèvi los apleches, coma o fan los campions.

Agachi lo public, ufanosa.

Me viri coma pòdi per saludar ma collèga dins l'aiga. 

Es çò que fan los campions, saludan l'adversari. 

Me crida "Salooooooooope, t'as triché". 

Non, ai pas chicanat! 

E, justícia divina que pensa qu'auriái chicanat?, soi dins l'aiga. 

Pòdi morir, ai agudas mas nòu segondas de glòria. 

M'agrada la benda-son de la video. Sembla una comèdia de las annadas 50, amb lo mond que rison fòrt.

Mercés al Benjamin d'aver immortalizat aqueste grand moment de ma vida :) :) 

Filosofia estivala

A l'Estivada, i a un tipe que me cercava.
Sabiái pas se i anar o pas.
Oè, me fau vièlha, biqui pas mai amb lo primièr que passa.


Sèm a passejar per carrièras, pel centre de Rodés, amb mon amiga la Cheti :(oè, ai una amiga cheti, ieu tanpauc i cresi pas! )
- I vau o i vau pas?
- A ben, vai-zi! Sas, as pas res de perdre!
- Aquò rai, la virginitat, fa moment que l'avèm perduda !

Adulta

Sabes que venes adulte quand te trachas que totes los vièlhs de ton enfança son mòrts e que l'enterrament que ven serà lo de tos parents.

Uèi, enterrarem la mameta Pinel, aviá pas 102 ans.

La drolleta de 7 ans es a agachar la mameta Pinel dins sa cosina blanca coma son pel frisat e son camisòt. Es a me servir un gòt de siròp. De majofa.
Se rabala un pauc dins sos esclòps blancs. 
Se planhís de las cambas que li dòlon.
Parla de longa.

A una crotz a l'entorn del còl, li tomba en dessús de las popas. A de popas enòrmas la mameta Pinel. E parla sovent de Dieu.
Vau sovent prene lo vespertin a son ostal. Agachi la telé amb sos felens. E jògui a sos jòcs que ieu ai pas.
Es rica la mameta Pinel, son ostal es grand. Pas qu'en bas, i a al mens 3 cambras en mai de la cosina, d'una sala de manjar e d'un salon ont i a la téle. E parli pas de l'estanci, i soi pas jamai montada. I a la cambra de sa filha en naut, la que demòra a Tolosa, qu'es granda e seriosassa e que me fa un pauc paur. Una tanturla, çò ditz ma maire. Me demandi de qué i a mai amont naut.
I a de tapisses al salon, ont los enfants nos escambarlam, e una taula amb de cadièras, jamai i ai pas vist degun s'i assetar. An de causas que fan pas servir, es una pròva de riquessa, que me disi. 
E mon paire i trabalha un pauc lo dissabte, l'òrt, podar los arbres, de bricolatge de tota mena. E ieu l'acompanhi per l'ajudar, pichòta mas valenta, rabali las brancas per las anar cramar o charri amb la mameta Pinel. 
Pagar un tipe per te podar los arbres, es una pròva de riquessa, que me disi.
M'aima plan. Soi braveta ieu. Soi pas reborsièra. Soi plan educada. Obesissi. Sonrisi quand cal. E escoti. E espinchi. Preni pas de plaça. 
E mangi.
Las aurelhetas.

De còps que i a, la vesi a la messa, es sa filha que la i mena. Son de mond que van a la messa en BM. Sabi pas encara qu'es una pròva de riquessa aquò.

Èra veusa la Mameta Pinel. Veusa dempuèi totjorn. I a un òme en fòto, es son marit, es jove lo tipe sus la fòto.

102 ans. Serà estada mai de temps veusa que maridada.

L'autre jorn (i a pas d'asard), pensavi a ela. Me demandavi perque i èri tan sovent a son ostal. N'èri arribada  a la conclusion que la Mameta Pinel èra una crestiana de las vertadièras, del mond generós qu'ajudan los autres. 
M'ajudèt. 
Me sortiguèt de mon ostal e de las arpas de ma maire caborda.
M'expliquèt un molon de causas dins sa cosina amb la fenèstra que donava sus las vinhas.

I a un brave bocin de la Mameta Pinel dins l'adulta frequentabla que soi venguda.

Rejonh  lo papet e la mamet Colom dins mon panteon.



Uèi, plori.

Embocan!

Uèi de matin, s'es assetat un tipe a costat de ieu.

Pudissiá a pachòla confida.

45 minutas embocanada per una pudor de pachòla confida quand l'odor de pachòla te fa pas sovent frenir, e ben, o vos disi, aquò's longuet.

Aquò farà la Una de Midi Chibre : i aviá un tropèl de gabians que viravan en dessús del tren.

Que crèbe dins un Marionnaud!

E dormís lo conàs.

La pudesina. Melhor que la tisana de telh, melhor que l'Eufitòsi, melhor que lo Xanax.

Ieu ai lo racavòmit e el, ronca que roncaràs.

Que sòmie que se fa empifrar per una sarda seca!

Mas s'o sentís pas aquel conàs que pudís coma a la Criée a Seta mas que n'a pas l'encant ni l'interès economic?

O sentís pas que pudís coma los fialats que rabalan pel pòrt? Sabètz d'aqueles que lor demòran de bocinons de peis tot secats.

Que se reincarne en savon de Marselha per cuol de vièlha a l'ostal de retirada, la caronhassa!

A la debuta, cresiái qu'èra una pescador qu'anava a Seta per pescar la daurada. Mas davalèt pas a Seta, puèi es pas lo moment de la daurada.

Aprèp me l'imaginèri dins un club privat dagtenc a se rotlar tota la nuèch dins de braietas cargadas una setmana. Mas crenti qu'aquel mond aceptèsson pas los minables en jogging de marca Decatlon.

E ieu quand m'embocanan, vèni missanta. 
Oè, me'n cal pas gaire per començar d'aver las idèas afissadas.

Que lo mond parlèsson e fagan de bruch, se pòt suportar. Mercès Sénhers Quiès e Ipòd.

Mas de qu'es la proteccion a l'odor del mond?

Ieu ai una idèa de jòc concors que poiriá organizar la SNCF.  Nos fariá un panèu en gara e dins los trens amb la fòto del tipe “vos assetètz pas a costat”, amb de panèus jaunes "Warning" coma fan sus las cadenas d'informacion contunha "NOCIVE" "DANGIERÓS" amb un dessenh de masqueta de gas e la plaça de "Do not cross", marcariam "DO NOT SIT NEAR HIM" .

Mas perqué i a pas de checkpoint a la SNCF que, en plaça de mostrar ta bilheta, lo contrarotlaire te flairariá?
Perqué i a pas un sistèma coma a la piscina que te cal passar per la docha abans? 

Coma pòdi pas revolucionar lo sistèma en quatre jorns, me cal trobar una solucion per subreviure dins aquel mond embocanat.

De la mascariá, de l'argent, de l'enfança o de çò que ne demòra

Abans de legir la seguida, vos cal legir aquel pòst de fa 3 ans. 

Ièr, tornèri passar davant l'ostal de la Domèga. 
Abans de i arribar, sus la rota, èri ansiosa de saber de que n'avián fach Sébastien e Elodie d'aquel ostal. Avián ja tombat una partida de l'ostal, aquí ont i aviá las bèstias pensi, mas de que i auràn fach mai ?

De l'ostal de la Domèga, se ne podiá far un ostal de nòvis? 
L'auràn pintrada la faciada ? Quina color auràn causida pels contravents ? Quins ridèus aurà penjats l'Elodie?

E ben pas res.
Pas de modificacions. 
L'ostal es coma sus la fòto que faguèri tres ans fa. 
Pas res de cambiat.

A si, ara, i a un panèu "à vendre".

E perque lo vendon aquel ostal los nòvis? 
Benlèu que l'esperit de la Domèga i es encara, qu'es emmascat aquel ostal. Benlèu que son mòrts los nòvis. Benlèu que quand comencèron de i far d'òbras, de voler tombar parets e cambiar los malons, la vièlha masca los daissèt pas far e te lor mandèt una salopariá que ara, l'ostal es en venda. 

Mas qual lo cromparà aquel ostal emmascat? 
Qual voldriá anar viure a l'ostal de la Domèga?

Me suspreni a pensar a lo crompar. 
Seriá coma adomergir las crentas del temps passat.
M'imagini dintrar dapasset, butar la pòrta e descubrir la tuta de la Domèga. Escotar los bruches. Niflar las odors. Trobar son èime. 

Daissar l'enfant s'espaurugar e partir en córrer? 

Daissar l'adulte imaginar l'adobament de l'ostal?
Metriái un panèu cent mètres abans "mèfi, aquí demorava la Domèga. Fantons, siaguessiatz bravets!" 

Òc, lo crompar aquel ostal. 

Quant pòt costar?
Quant pòt costar de se crompar los sovenirs d'enfança?
Quant pòt costar de se crompar lo desemmascament de l'enfança?
Quant còstan los sovenirs d'enfança?

Alara, cerquèri sus Leboncoin.
Deu pas costar car l'ostal, es tot arroinat, marca mal e es emmascat.

Lo problèma es que sabi pas la comuna. 

Alara, ai cercat. 
E ai trobada la comuna.
Sant Leon.

Ai cercat sus Leboncoin.

E ai pas trobat l'ostal de La Domèga.

Ai trobat un polit ostal, presentat coma "bòria d'adobar", una proprietat bèla e solelhosa.
Aquò se vei plan que l'agent immobilièr o sap pas qu'es l'ostal de la Domèga.


Alara, quant còsta l'ostal de mos sovenirs? 

Exactament lo prètz de l'ostal ont vivi.

I a benlèu pas d'asard.