Sine Die - Jorn 18

Lo pòst d'uèi, me peti pas la coneta per lo vos far, lo còpii-pegui d'un email que m'a mandat l'amiga Maria-Joana que ela tanpauc capita pas de comentar sul blòg. 

Ieu tanpauc! Pòdi solament  pas comentar sus mon-quite-blòg-a-ieu ! 

Doncas, la Maria-Joana me manda un tèxt de Robèrt Lafont en resson al mieu. 

Aprèp los cagadors e los films porcassièrs, anam benlèu montar lo nivèl? 

Campatge sus la còsta de la Florida lengadociana Viure en camp. A chauchar dins la borbolhada d'Euròpa que çai ven per se rabinar la cellulita a pichòt còst.A l'auba vos desrevelha lo dindar dei picons metallics : lei que se'n van plegan sei tibanèus : Anatz vos desbochardar, vos rasar : fasètz coa. Anatz a l'especiariá, fasètz coa. Fasètz mai coa davant lei comuns. Avètz començat de faire coa au volant de l'autò qu'arribàvetz, en esperant que l'òme dau camp vos aguèsse trobat lei tres metres cairats que i plantetz vòstres aises. Comprenètz que se i demoratz un mes dins aqueu vilatge, d'un mes vos calaretz pas de faire coa, la saqueta a la man, ò lo sabon e la servieta, ò lo tròç de papier igienic ben esquichat dins lo ponh, que se vegue pas tròp.       Maudespiech lei coas, cinc o sièis oras de jornada que poiretz passar davant l'aiga, alongat de morres sota una solelhada que tabasa, lo nas dins una sòrra qu'un vent sempitèrne lèva. De sabla n'avètz dins la boca, leis aurelhas, lei narras, entre leis arteus e ai recantons mai intims de vòstra persona. Mai de la sabla vos podètz garar en vos donant au chale de l'aiga.    (...)        D'estre dos ò tres ò quatre, aicí es pas un problèma. Tot aqueu mond frairejan fòrça. Frairejan, de tenda en tenda pèr un picon que s'es giblat, lo sucre que s'es oblidat au moment de beure lo cafè, l'autò que s'es enfonsada a mièjas ròdas dins la sabla, la partida qu'òm es tres e desfauta lo quatren, la petanca que totei i an drech, sufís de tustar lei bòchas en s'anonciant, la telé tanbèn que i avètz una plaça, pron de portar la cadièra. Frairejan per tot, levat pèr l'aiga domestica : se la dona pas totas leis oras de la jornada. Me demande se frairejan pas pèr lei contraceptius ; o fan pèr l'aspirina. Frairejan còntra, se n'es mestier. Còntra lei joves que rintran de dançar e qu'a tres oras de nuèch fan encara tampina (dempuèi dètz oras leis Anglès qu'ensajavan de dormir) còntra l'Allemand que ronca coma una orguena, còntra leis Italians que fan fregir de vairats a totei sei manjadas, contra l'administracion dau camp que passa en pigresa tot çò que s'es agut vist, e naturalament còntra l'aiga que i es pas quora n'avètz de besonh.                                                      Robèrt LAFONT Tè tu tè ieu  (I.E.O. 1968)

un pauc de literatura

Asiri la calorassa. Mas l'estiu es ma sason preferida per legir. Las oras caudas de la jornada entre 11h e 19h, m'installi jos mon arbre, sul transat, me lèvi de quora en quora per anar quèrre un Coca o un Perrièr plan fresc e pas res ni degun m'emmèrda. Aquò's la vida caniculària segon Mela :)

Assetats sus lors talons, lei mercants, lòng dau trepador, te regardan passar. Lor botiga es minuscula, doberta e embarrada per una taula ont s'amolonan lei rasims secats, lei terras de color, lei fruchs e lo tè verd. Una balança ten lo mitan de cada taula. Estrument emblematic de la mesura dei causas. Lo relòtge de l'Occident retalha dins la realitat de lescas estrictament identicas, universalas dins lor abstraccion. Redusís tota causa a sei coordonadas, desarticula leis interaccions subtilas de la vida. La balança afortís la mercandisa e l'escambi non pas per la repeticion, mas per d'operacions multiplas d'intervales divers: agís dins lo temps, se fai pas passar per lo temps; tota causa i pòt èstre pesada e estimada a travers una succession d'apròchas; e dins l'experimentacion dei diferéncias un ponch d'equilibri es trovat, que vau un còp e cada còp es de cercar.

Roland Pécout, Portulan, itinerari en Orient, Vent Terral, 1978

5 €, de crompar e legir :)

Un pauc de poesia... e de dialectologia

Lo poèta Joan Ives Roièr m'a mandat un mail que me pausavi de questions sus aqueste article "les". E demanda : "Per mon sonet, seriá ben de tornar prendre la version des Temps passats,
en copiat-pegat, que mando pereu : esparnhariá de decas coma lOòm, ò preśencia"
Causa facha , Mossur:

LXXXV



Les cacos dau país dins les cafès tardiers
vènon faire terrassa au bòn de la serada ;
lei veires son vuejats, lei braguetas gonfladas,
la votz ressòna fòrt sota lei marroniers.
La camisa dubèrta, un còr entre-badier,
l'arcòl dins lo sang viu peçuguent les coradas
l'òm se paga lo temps de tornada en tornada :
- E manda-l'i encar'n còp, anem, qu'ei lo darrier !
Sensa donar la man lei flics ne'n fan sa ronda
esperent qu'a la fin s'escolèsse la bonda
per au patron dau bar anar far la leiçon.
Puei dins son ostau vièlh chascun tot solet torna
e mentre lo pantais d'una preséncia s'orna,
lei segas dins la nuech fan sa paura meisson.

Joan-Ives ROIER, Òbras en Rimas, Forcauquier, 1980
e dins Les Temps Passats, Jorn, que podètz comandar aquí.

Alara, de qu'es aqueste "les" vos demandatz totes, e ben la responsa del poeta:

Per la respònsa a la question,
en Forcauqueirés la s ei mantenguda e articulada (quand tomba pas) davans vocala e p, c/q, t,
e vocalisada en i (ò tomba) en tota situacion autra.

Aquò vau per totei lei mots, alevat, dins lo sistèma verbau mai que mai,
una resisténcia de la semantica a la fonetica
(per evitar, per exemple, de confusions entre fas e fai).

La promiera frasa d'aqueu sonet se pronóncia ansin, metent entre parentèsis lei s casudas :

Les cacos(s) dau paí(s) dins les cafè(s) tardiè(rs)

(Encara que aquí la s de país posquèsse de còps resistir.)

Ben entendut, mon escritura a fach la causida de pas rendre còmpte de la totalitat dau fenomène, (deuriáu autrament escriure vos ai dich e voi fau...) ne'n gardent just ce que faliá (les articles e sa familha, lo vèrb èsser) per donar son identitat au parlar.

Ai considerat les autres cas coma relevent de la realisacion orala, que se fai d'esperela un còp lo parlar identificat.

Ai pas notat d'autrei formas localas, coma la quasi-monoftongason de au.
Es ansin qu'un Plauchud, per mai se sarrar dau parlar locau, escriviá ouriai di per auriatz dich, pa per pas etc., ce qu'ei sovent de mau legir.
Per exemple, venguda pòt se prononciar vengua (mai pas totjorn),
ce qu'escriviá eu vengueu, coma pereu recampa per recampadas...
Vuejats, que se tròba aicí, lo prononcièm viuja(ts), etc.

Mai m'aviso que la question anava pas tant luenh, e m'arrèsto.

Mercés Monsur Roier per vòstra responsa e mercés a la Maria-Joana d'aver fach l'intermediari.


Dau còp, lo blòg te pren una auçada culturalo-linguistica que n'ai lo vertigi.

Un metòde per devenir invesible

Un metòde per devenir invesible

Nani, sabi pas vertadierament coma s'es passat. Se parlava de lònga, de'n pertot, de païs envasits, fòrça luenh dei frontieras d'Eutanasiá. De pòbles somés, de repressions sauvatjas, dau silenci au mitan dau bocan dei tanks e dei bombardiers.
Siáu intrat a la Prefectura.
Ai dich - en occitan- au foncionari darrier sa veirina que voliáu protestar, ieu tanbèn.
Protestat oficialament còntra una invasion de sèt sègles. Una invasion completa, contunha e capitada de 255 000 jorns. A pas soletament levat leis uèlhs de sei dorsiers. Èri plantat aquí, parlavi, cridavi: "Vos dieu que siam estofats, negats, condemnats au silenci despuèi sèt cents ans, e que vòli protestar coma tot lo monde."
Me siáu avisat alòrs qu'èra pas sord, aquel emplegat modele. Me vesiá pas, simpletament. Èri devengut invesible, tot d'un temps. Quand parlatz occitan, a Eutanasiá, devenetz invesibles.
Tot bèn pensat, me consòli en pensant que l'i a pas soletament d'inconvenients.

Florian VERNET, Miraus Escurs, IEO Edicions, 1990

un pauc de cultura, mila dieus!

Ai decidit de dubrir una rubrica de mai (òc , una de mai que contunharai pas jamai, òc, e alara?). I parlarem de literatura. Enfin non, parlarai pas gaire. metrai de tèxtes que m'agradan. benlèu dirai perqué m'agradan, benlèu pas.
Anem zo.

La Mòrt de Còstasolana

Còstasolana esperava los perdigalhs e aquò es la mòrt que venguèt. E la mòrt qu'èra per los perdigalhs serviguèt per el. E los perdigalhs que devián èsser freges a l'uòlh neblat a l'ora que lo solelh trascòla, a nuòch èran encara cauds e vius, e son sang que deviá enrogir las pèiras blavas del gravàs èra encara escondut dins la tenèbra de sas venas e corrissiá jos la pèl a cada còp premsat d'aqueles còrs sarrats coma de ponhs de colèra. Mas las pèiras aguèron sa part de sang roge, lo de Còstasolana, perdequ'èra dich e escrich qu'a aquei jorn lo sacrifici del sang se deviá complir per aquel luòc desèrt de nòstra tèrra jos un cèl morent, e l'alen d'un vent que n'a vist d'autres. Còstasolana vogèt sus lo gravàs tota la calor de sas venas, son sang vengut de l'escuresina del siu còr e coma susprés de tant de lusor e de tant d'espandida rajava doçament sus los ròcs e serpatejava coma un que sap pas ont vai.
Se crocava als fils de l'èrba, a las broquilhas de frigola, davalava dins los trauquets entre las pèiras e fumejava doçament e l'èr ne tremolava.
Còstasolana, esperava los perdigalhs e sabiá pas perdequé èra aquí, espandit sus lo ventre, amb aquel tendrum que li fasiá mirar de tan près e amb tant de paciéncia las èrbas, las peiretas, e un trauc de formigas.
Còstasolana, a l'espèra dels perdigalhs aviá vist lo solelh de plomb, sus son cap, davalar doçament dins lo cèl e jogar entre las fuòlhas de la blaca ont s'èra amagat. Las moscas de l'estiu rodavan davant sos uòlhs dins la lutz daurada d'aquel endrech del mond ont lo temps semblava arrestat de tant qu'èra grand lo silenci, e suau l'espaci, e caud l'èr entre las brancas. Al travèrs de las fuòlhas e de sos rebats, l'uòlh agut de Còstasolana traucava fins qu'al mitan del gravàs ont aviá pausat sa granada. Tres jorns de seguida, los perdigalhs èran venguts dins la tantossada, e las espigas rascladas èran demoradas, sola marca qu'èran passats, amb una pluma rossèla, benlèu, pausada sus un ròc, per la man leugièra de l'aureta.
Còstasolana esperava los perdigalhs, assetat sus un ròc. Lo temps passava. Lo solelh adejà èra vengut a l'auçada de l'uòlh, de tant qu'èra bas sus lo sèrre. I aviá un brieu que se sentissiá de formigas dins los botelhs. Pacient e sofrent, crentant qu'un movement, tant tèunhe que siá, li faga mancar sa caça, tenguèt tant coma poguèt. Mas lo vèspre veniá; l'ora de la clocada èra passada. Còstasolana finiguèt que i poguèt pas téner. Se quilhèt drech. Dins aquel movement son arma se virèt cap a son ventre. E perque la mòrt aviá mes son det sus lo quichador, un det de branca seca, mai tèunhe que lo pichòt det, Còstasolana faguèt dos passes de gigant per sortir de sa blaca e se venguèt espandir sus las pèiras, dins lo pelenc.
Sus lo còp, dins l'òrra cremeson que s'èra dobèrta en el, mièg assucat per lo bruch de tròn e coma picat per un ulhauç, aviá mandat un crit que s'èra perdut en un planhum lent que s'amaisava. Aviá finit per se trapar melhor, lo mal veniá mai sort, e Còstasolana se sentissiá, del mai anava, mai leugièr. Venguèt un moment que lo silenci èra tan grèu a son entorn, tan suau coma un velós fin, traucat de belugas blancas, que se pensèt de se virar per podre cridar que lo vengan quèrre. Son còs li semblava qu'èra leugièr, de pluma; e de còps que i aviá res en fòra d'el e de son estrange pensar, e qu'aviá pas pus ni braç ni camba. Dins una eternitat d'esfòrç finiguèt per se virar d'esquina e, dins lo còp que se repausava sus son lièch de pèiras, aguèt la sentida que tombava, tombava tot al còp e sens fin dins un voide ont vonvonejava un tavan dins una ronda inacababla. Aviá barrat los uòlhs dins lo vertolhon que fasiá tot virar a son entorn. Esperèt un brieu. La patz tornèt dins sa sentida. Es tot escàs s'una calor grèva lo restacava a son còs.
I aviá pas que tres peiretas que li tornavan lo recòrd de sa man, de sos dets que jogavan amb l'amistat dels ròcs e de la tèrra.
Se remembrèt dels òmes, dels ostals, de las vinhas, mas aquela pensada passèt dins lo cèl de son esperit, coma una volada d'aucèls lonhdans. Foguèt lèu esvanida. Picava coma una campana d'aur, lenta e segura, coma una claror de matin,una campana doça, e que lo sonava e que menava son pas, son pas alat sus la poncha de l'èrba, sens la tocar. Era luònha aquela campana, tan luònha qu'a caminar sens fin jamai non l'auriá gandida. Mas lo sonava e sa crida èra doça coma una lagrema d'esmòu.
Quand dobriguèt los uòlhs, i aviá benlèu cent ans qu'èra aquí, benlèu una minuta, un èr fresquet li baisava la gauta e lo front. La nuòch davalava doçament. Ara i aviá pas pus de tèrra. La tèrra èra dins son esquina, se pensèt que coma un gigant, amb sas espatlas ont las sentissiá, la portava sol. Era detràs. Còstasolana èra sol a la cara del cèl. Vegèt de fuòc s'alucar dins lo grand gorg de l'èr, o tremolar coma de ciris de penitents o de romieus caminant dins l'escur cap a qualque nadal celestial. Era aquí sol davant la nuòch coma Dieu quand l'aguèt facha. Sol e sens mans per lo distraire de son eternitat.
Ara s'èra calada la campana. Montava de ras de la tèrra un tèunhe bronzinament, montava coma un fum amb de rebats de lutz, montava fins qu'a romplir la nuòch. Era coma l'alen seren del mond. Era lo sieu alen, l'alen de sa vida solitària dins lo cèl sens fin. Tot lo cèl tremolava d'aquel còr umil coma aquel dels grilhs de l'estiu e aquò èra l'alen de Còstasolana. E son esperit èra al centre d'una ròda lusenta ont l'estelum virava coma un vaissèl que gira e vai s'aprefondir.
Quand la mièjanuòch aguèt rendut lo bòsc a la salvatgina que se sona de luònh dins l'escur, Còstasolana finiguèt. Beluguejava lo cèl de totes sos fuòcs. La tèsta de l'òme èra una pèira entre las pèiras.
Lo vent jogava amb sos pels.

Max Roqueta, Verd Paradís

Lo primièr tèxt de Max Roqueta que legiguèri, èri en terminala. Que la professora ne siaga aquí grandmercejada :). Puèi legiguèri Verd Paradis. Tot. E lo vau tornar legir aqueste ser. M'agrada perque es poetic, perque es crudel, perque es trist, perque la vida i es plena de mòrt, perque bolega quicòm aquí dintre mas sai pas qué.

M'agradariá de veire Vèrd Paradís , adaptacion en corts metratges dels racontes.